Κοινωνικά Θέματα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ 1-8-2018

 Καλησπέρα σας, ονομάζομαι Αναστασία Χειλά και είμαι υποψήφια διερμηνέας νοηματικής γλώσσας. Θα σας μιλήσω για την γνωριμία με την Κα Ελένη, κωφή με σύνδρομο Usher και την εμπειρία από το ταξίδι μας στην Αμερική (Ν.Υ), τον περασμένο Οκτώβρη 2017.

 

 

Γνωρίστηκαμε, με την Ελένη Κονιτοπούλου, σε ένα θρησκευτικό σωματείο και αναπτύξαμε φιλία. Καθώς η Ελένη έχανε σταδιακά την όρασή της, αρχίσαμε να ψάχνουμε τρόπους, ώστε αν χάσει εντελώς την όρασή της στο μέλλον να μπορεί να είναι όσο το δυνατόν ανεξάρτητη.

Αναζητήσαμε κάποιο σύλλογο τυφλοκωφών και βέβαια βρήκαμε μόνο το ΄΄Ηλιοτρόπιο ΄΄, επίσης κάναμε αίτηση για σεμινάριο κινητικότητας και προσανατολισμού στον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών. Από τον Πανελλήνιο αγόρασε η κα Ελένη το πρώτο της μπαστούνι. Μια μέρα ένας κύριος τυφλός μας έδωσε το τηλέφωνο της Κας Δήμητρας Ασιδέρη. Η κα Δήμητρα αμέσως προθυμοποιήθηκε να κάνει μαθήματα δωρεάν στην γρaφή Braille στο Φάρο Τυφλών της Ελλάδος, στην Καλλιθέα. Έτσι κάθε Τετάρτη πηγαίναμε στον Φάρο για τα μαθήματα. Ευχαριστούμε την Κα Δήμητρα για την προθυμία της να αφιερώνει από τον προσωπικό της χρόνο για εμάς!

Σχετικά με τη δυνατότητα της κας Ελένης να μάθει την γραφή Braille, θα σας μιλήσει αργότερα η ίδια, εγώ θέλω να τονίσω το γεγονός ότι ως κωφή αντιμετώισε το πρόβλημα να μην γνωρίζει καλά την γραπτή ελληνική γλώσσα κάτι που την δυσκόλευε πολύ στην κατανόηση. Οι κλίσεις των ουσιαστικών, οι χρόνοι των ρημάτων, ο ποληθυντικός, τα αρθρα και πάνω από όλα η ορθογραφία, την μπέρδευαν πολύ, επειδή στη νοηματική γλώσσα, η γραμματική προσδιορίζεται με ένα διαφορετικό τρόπο και φυσικά η ορθογραφία δεν παίζει κανένα ρόλο. Εδώ η Αμερική μας προσπερνά γιατί εφάρμοσε από νωρίς τη δίγλωσση εκπαίδευση στα σχολεία κωφών και δίδαξε καλά και τις δύο γλώσσες, τόσο την νοηματική (ΑSL) όσο και την προφορική γλώσσα την Αγγλική . Ετσι ο Αμερικανός κωφός με Usher, πιο εύκολα μπορεί να μαθει την γραφή Βraille που στηρίζεται πάνω στην προφορική γλώσσα, στην γραπτή της μορφή, ώστε αν αργότερα χάσει τελείως την όρασή του να μπορεί να διαβάζει αλλά και να επικοινωνεί με τους άλλους με τα συγχρονα μέσα που υπάρχουν, χωρίς να χρειάζεται πάντα διερμηνέα απτικής νοηματικής. Αν θα μπορέσει η Κα Ελένη να διαβάσει στη γραφή Braille, θα είναι καλά, εδώ δεν τα κατάφερε επειδή πιθανόν να μην εχει εξασκήσει καθόλου την αφή της εφόσον εστιάζει στην μερική όραση που έχει.

Το ταξίδι μας στην Αμερική, ήταν μια πολύ μεγάλη εμπειρία για εμάς! Από την αρχή όταν φτάσαμε, νιώσαμε την διαφορά, όταν η security  του αεροδρομίου από μόνη της, με το που είδε το μπαστούνι της Ελένης, μας πέρασε κατευθείαν σε ένα ειδικό διάδρομο προτεραιότητας, για να μας ελέγξουν τα διαβατήρια. Υπάρχει μεγάλη ευαισθησία για τα άτομα με αναπηρια, θεωρούνται σεβαστά μέλη της κοινωνίας , υπάρχει παιδεία και ενημέρωση και τα άτομα με αναπηρία κυκλοφορούν κανονικά εξω στον δρόμο, συμμετέχουν σε δραστηριότητες, δεν είναι κλεισμένα σε ένα σπίτι, ούτε περιθωριοποιημένα. Ένα γεγονός που μας έκανε μεγάλη εντύπωση, ήταν πως ενώ ήμασταν στο πιο πολυσύχναστο δρόμο της  Ν.Υόρκης , την Time Square, που είναι ένα πολύβουος δρόμος με φώτα και τεράστιες τηλεοράσεις που προβάλουν συνεχώς διαφημίσεις, κανένας άνθρωπος δεν έπεσε πάνω μας από απροσεξία. Οι γονείς τραβούσαν τα παιδιά τους και έδιναν προτεραιότητα στην Ελένη. Κάτι άλλο που μας εντυπωσίασε ήταν ότι πολλοί που μας έβλεπαν να μιλάμε στην νοηματική, μας πλησίαζαν για να μιλήσουν με την Ελένη. Είχαν μάθει νοηματική γλώσσα ,την Αμερικάνικη  Νοηματική γλώσσα (ΑSL) στο σχολείο τους ως επιλογή ξένης γλώσσας.

Κάτι άλλο σημαντικό ήταν η πρόσβαση για τα άτομα με αναπηρία. Τα φανάρια ήταν σε χαμηλότερο ύψος από τα δικά μας, προειδοποιούσαν με ήχους πότε θα σταματήσει και πότε θα περάσει ένας πεζός που είναι τυφλός και με δόνηση για το τυφλοκωφό άτομο. Υπήρχαν ράμπες και επίσης ειδικό κουμπί για να ανοίξουν αυτόματα οι πόρτες σε δημόσια κτήρια για να περάσουν τα άτομα με αναπηρία.

Η επίσκεψή μας στο Εθνικό Κέντρο Ελεν Κέλλερ, ΗELEN KELLER NATIONAL CENTER, H.K.N.C., κέντρο για ενήλικες τυφλοκωφούς στην Ν.Υόρκη, ήταν σημαντικη και μοναδική εμπειρία. Στόχος του κέντρου είναι να παρεχουν όση εκπαίδευση χρειάζεται σε ένα τυφλοκωφό άτομο, ωστε να μπορέσει να λειτουργεί ανεξάρτητα ακόμη και να εργασθεί. Ένα τυφλοκωφό άτομο μπορεί να μείνει στο κέντρο και ένα ολόκληρο χρόνο. Φυσικά το κέντρο διαθέτει διερμηνείς απτικής νοηματικής γλώσσας.

Σας δείχνω μερικές φωτογραφίες :

ΗELEN KELLER NATIONAL CENTER

 Οθόνη Braille

Ειδική σήμανση για άτομα κωφά με μειωμένη όραση ή ολική απώλεια όρασης (η αντίδραση της Ελένης ήταν δε θέλω να φορέσω την καρφίτσα γιατί θα διαβάσουν ότι δεν ακούω και δεν βλέπω καλά και θα με κλέψουν). Ειδικό μπαστούνι, ασπρο –κόκκινο, που χαρακτηρίζει ότι το άτομο που το φέρει είναι τυφλοκωφό.

 

Μικρή μηχανή φορητή του Braille

 

Λίστα εταιρειών που προσέλαβαν τυφλοκωφούς για εργασία

 

 

Η ιστοσελίδα www.helenkeller.org, παρέχει διαδικτυακή εκπαίδευση. Υπάρχουν διάφορα προγράμματα που μπορεί να επιλέξει κάποιος, για να ειδικευτεί στον τομέα της τυφλοκώφωσης.

Κάτι επίσης σημαντικό ήταν η παρακολούθηση μιας συνέλευσης των Jehovah’s Witnesses στο Jersey της Ν.Υόρκης. Ειναι ένα σωματείο εθελοντών, καλύπτει τις πνευματικές ανάγκες των τυφλών κωφών και τυφλοκωφών ατόμων, παρουσιάζοντας το πρόγραμμα απευθείας στη νοηματική και παρέχοντας διερμηνείς και διερμηνείς απτικής νοηματικής.

Όλο το πρόγραμμα διεξάχθηκε στην Αμερικάνικη Νοηματική Γλώσσα. Υπήρχε ειδικός χώρος για τυφλοκωφά άτομα, με οθόνες τοποθετημένες ανάλογα με τις ανάγκες κάθε τυφλοκωφού, δηλαδή σε κωφούς με περιορισμένη όραση, η οθόνη ήταν κοντά ή σε κάποια απόσταση απέναντι τους, και ο τυφλοκωφός, θα μπορούσε να ρυθμίσει με την καρέκλα του την κατάλληλη απόσταση από την οθόνη για να βλέπει. Οι τυφλοκωφοί με ολική απωλεια όρασης είχαν δύο διερμηνείς απτικής νοηματικής, ώστε κάθε 15-20 λεπτά, διερμήνευαν εναλλαξ.

Οι διερμηνείς απτικής νοηματικής εδώ αναμεταδίδουν αυτό που βλέπουν στην οθόνη από το κεντρικό βήμα, στον τυφλοκωφό. Επειδή φυσικά είναι πολύ κουραστικό να βρίσκονται τα χέρια του τυφλοκωφού πάνω στα δικά τους, είναι εξτρα βάρος, αλλάζουν κάθε 15-20 λεπτά.

 

Ο άλλος ρόλος του διερμηνέα είναι να βοηθά στην επικοινωνία του τυφλοκωφού με άλλους ανθρώπους

Επικοινωνία μεταξύ δύο τυφλοκωφών, ο διερμηνέας Μιχάλης Πίσσαρης επικοινωνεί στην Αμερικάνικη νοηματική γλώσσα και βοηθά την Ελένη να εχει επαφή με άλλη τυφλοκωφή. 

 

Στην ιστοσελίδα www.jw.org υπάρχει υλικό σε περισσότερες από 90 νοηματικές γλώσσας συμεριλαμβανομένης και της Ελληνικης νοηματιής γλώσσας, ΕΝΓ. Στον τομέα των τυφλών παράγεται ηχογραφημένο υλικό και στο τομέα των τυφλοκωφών τυπωνονται έντυπα στην ελληνικη γλώσσα σε εκτυπωτή Braille, άλλά υπάρχει και ειδικό λογισμικό ώστε όποιος διαθέτει οθόνη–πληκτρολόγιο Braille στο σπίτι του ώστε να μπορεί να έχει πρόσβαση σε περισσότερο υλικό μόνος του.

Η επικοινωνία μας με την Ελένη ως κωφή με μερική απώλεια όρασης ειχε ορισμένες ιδιαιτερότητες. Έπρεπε να βρισκόμαστε σε κάποια απόσταση  μεσα στο οπτικό της πεδίο, να είμαστε κάτω από φώς οπότε να φωτίζεται το πρόσωπο του συνομιλητη ή διερμηνεα και να φοράμε σκούρα ρούχα, ώστε να δημιουργείται αντίθεση με το άσπρο χρώμα του προσώπυ και να διακρίνεται καλύτερα η εκφραση και τα νοήματα. Πάντα είχα μαζί μου μια εσάρπα να τη ρίχνω πάνω μου για να δημιουργώ καλύτερο φόντο για να με βλέπει. Με την Ελένη στην Αμερική για πρώτη φορά επικοινωνήσαμε στην απτική νοηματική , όταν βρεθήκαμε βράδυ σε ένα εστιατόριο με χαμηλά φώτα που δεν μπορούσε να μας δει καθόλου. Εκεί της έπιασα τα χέρια της και της είπα τι εχει το μενού και τι θέλει να παραγγείλει. Ετσι έγινε η αρχή. Είναι φυσικά κάτι που πρέπει να εξασκήσουμε αλλά και να εξελισουμε.

Σας ειπα αρκετά, ας ακούσουμε όμως τι έχει να μας πει η κα Ελένη Κονιτοπούλου. Της παίρνει συνέντευξη ο Μιχάλης Πίσσαρης, διερμηνέας Ελληνικης Νοηματικής Γλώσσας, που ήταν επίσης στην ομάδα που ταξίδεψε στην Ν.Υόρκη.

Επίλογος

Φυσικά δεν μπορούμε να συγκριθούμε με μια χώρα όπως οι ΗΠΑ, αν κάνουμε τη συγκριση σίγουρα θα απαγοητευθούμε! Ειναι σημαντικό να εστιάζουμε σε αυτό που μπορούμε να κάνουμε εμείς εδώ στην Ελλάδα και όχι σε αυτό που δεν μπορούμε .Να βλέπουμε τις προκλήσεις όχι ως εμπόδιια αλλά ως προοπτικές. Να εχουμε όραμα και να προσπαθούμε για το καλύτερο. Να μην κολλάμε σε γραφειοκρατικές διαδικασίες, αλλά να εστιάζουμε στον άνθρωπο. Από όλους τους χώρους μπορούμε να βοηθήσουμε, ώστε να παρεχουμε καλύτερη πρόσβαση σε αυτή την ειδικη ομάδα με αναπηρία, τους τυφλοκωφούς .

Σας ευχαριστώ!

 

ΔΙΕΘΝΗΣ  ΣΥΜΦΩΝΙΑ  του Ο.Η.Ε.  για τα ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ των ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ απο τον ΠΡΟΕΔΡΟ της ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΤΥΦΛΟΚΩΦΩΝ, LEX GRANDIA

 

Βασικά  σημεία  στην  Διεθνή  Συμφωνία

<< Το όνομά μου είναι Lex Grandia. Ειμαι ο Πρόεδρος της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Τυφλοκωφών, που αντιπροσωπεύει όλες τις οργανώσεις των Τυφλοκωφών.

Εργάζομαι πολυ πάνω σε διεθνή θέματα, ειδικά στον Ο.Η.Ε. Προσπαθώ εκεί να εκπροσωπήσω τους Τυφλικωφούς. Από το 2001 ενεπλέχθη σε διαπραγματεύσεις για τη δημιουργία ενός νόμιμου εγγράφου, μιας Διεθνούς Συμφωνίας για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Αυτό το ντοκουμέντο είναι πολύ σημαντικό για το μέλλον. Καλούνται να αλλάξουν πολυ τη ζωή των τυφλοκωφών,  στις χώρες όπου αυτή η Συμφωνία εφαρμοσθεί.

Πως έγινε αυτή η Συμφωνία. Πρώτα απο όλα έγινε μετά από  διαπραγματεύσεις μεταξύ 191 χωρών του Ο.Η.Ε., από κυβερνητικούς εκπροσώπους, που ενέκριναν το τελικό κείμενο και υπέγραψαν στις 5 Σεπτεμβρίου του 2006, στην Γενική Συνέλευση του Ο.Η.Ε. >>.

<<Η Διεθνής Συμφωνία είναι ένα νόμιμο έγγραφο, μιλάμε για διεθνή νόμο και κάθε χώρα που σέβεται τους νόμους, την εφαρμόζει. Ετσι το πρώτο πράγμα που είναι πολυ σπουδαίο, για τα ανάπηρα  άτομα είναι οτι μπροστά στον Νόμο ειναι ισότιμα, όπως οποισδήποτε άλλο άτομο. Τα άτομα με αναπηρία έχουν αξιοπρέπεια >>.

<< Όσον αφορά την λήψη αποφάσεων, υπάρχουν φυσικά προβλήματα. Δεν έχει ο καθένας μας, την σωστή πληροφόρηση, ούτε το σωστό σύστημα επικοινωνίας, ούτε όλοι καταλαβαίνουν για το περί τίνους πρόκειται. Η Διεθνής Συμφωνία λέει οτι τα τυφλοκωφά άτομα είναι ισότιμα στον νόμο και έχουν την νόμιμη ικανότητα να δράσουν αντίστοιχα με τους άλλους. Αυτό είναι δύσκολο και μετά από πολλές διαπραγματεύσεις, καταλήξαμε, οτι υπάρχουν δύο τύποι λήψης απόφασης : α) Με κηδεμόνα, όπου ο άλλος αποφασίζει για μένα διότι εγώ δεν μπορώ να πάρω απόφαση και β)  Υποστηρικτική λήψη απόφασης, που σημαίνει οτι κάποιος μου δίνει να καταλάβω για το περί τίνους πρόκειται, ώστε ετσι τελικά να με βοηθήσει στη λήψη απόφασης. Αυτή η έννοια της υποστηρικτικής απόφασης είναι τελικά αποδεκτή απο τις Κυβερνήσεις, που μας έκανε απο άτομα καθοδηγούμενα, σε άτομα με αναπηρίες αλλά αυτόνομα και έμπειρα >>.

<< Το σύστημα Μπράιγ είναι πολύ σημαντικό για τους τυφλοκωφούς. Οχι μόνο για να διαβάζει κανείς τις πληροφορίες αλλά επίσης για να εκφράσουμε τον εαυτό μας. Το Μπράιγ, είναι επίσης  μια  αξιόπιστη επικοινωνία. Η επικοινωνία είναι ένα σημαντικό μέρος της Δεθνούς Συμφωνίας. Ως συστήματα επικοινωνίας επισημαίνονται το Μπράιγ, νοηματικές γλώσσες, απτική επικοινωνία και όλα τα άλλα μέσα επικοινωνίας >>.

Το ότι ο Μπετόβεν, όταν ήταν κωφός, έγραψε τις ωραιότερες μουσικές του και ο Κλωντ Μονέ έκανε θαυμάσιους πίνακες όταν ήταν σχεδόν τυφλός, μας διδάσκει οτι τα τυφλοκωφά άτομα έχουν ικανότητες και τη δυνατότητα να γίνουν καλλιτέχνες .Η Διεθνής Συμφωνία δηλώνει το δικαίωμα να είσαι καλλιτέχνης και το δικαίωμα να χαίρεσαι την πολιτιστική ζωή >>.

<< Μιλάμε για πληροφόρηση, επικοινωνία και κουλτούρα. Αλλά για να φτάσεις εκεί χρειάζεται εκπαίδευση. Υπάρχει ένα πολύ σημαντικό αρθρο στην Διεθνή Συμφωνία, το αρθρο 24, το πιο δύσκολο ανάμεσα στα 50 της Συμφωνίας >>.

Το πρόβλημα είναι οτι αυτή τη στιγμή πολλές χώρες μιλούν για μια ενσωματωμένη εκπαίδευση καιέενταξη, που σημαίνει κάθε άτομο με αναπηρία θα έπρεπε να έχει το ιδιο είδος εκπαίδευσης, να είναι στα ίδια σχολεία, να έχει το ίδιο πρόγραμμα και να διδάσκεται την ίδια ύλη όπως κάθε άλλο άτομο. Αυτό ηχεί πολυ ιδεαλιστικό. Είμαστε στην αρχή μιας διαδικασίας, αλλά εμεις ως Οργάνωση Τυφλοκωφών και οι φίλοι μας από τις Οργανώσεις των Κωφών και την Παγκόσμια Οργάνωση Τυφλών, έχουμε πρόβλημα διότι πρώτα απο όλα σκεφτόμαστε για τα Τυφλοκωφά άτομα και την επικοινωνία. Ενα τυφλοκωφό άτομο δεν μπορεί να δει τι γράφει ο δάσκαλος στον πίνακα, δεν μπορεί να καταλάβει τι λένε οι άλλοι μέσα στην τάξη διότι έχουν διαφορετικό σύστημα επικοινωνίας. Όμως τα τυφλοκωφά άτομα έχουν το δικαίωμα να αναπτύξουν όλα τα συστήματα επικοινωνίας, όπως οι κωφοί έχουν το δικαίωμα στην νοηματική και οι τυφλοί στη μάθηση του Μπράϊγ.

Αλλά υπάρχουν και άλλα πράγματα που οι τυφλοκωφοί μαθαίνουν να κάνουν μένα τελείως διαφορετικό τρόπο από τους ακούοντες και βλέποντες. Σκέψου την μετακίνηση, σκέψου να κοιτάς γύρω τον κόσμο, να εξερευνάς τον κόσμο, να βρείς πως λειτουργούν τα πράγματα στο σπίτι. Χρειάζεται ένας άλλος τύπος εκπαίδευσης, χρειάζονται ειδικευμένους καταρτισμένους επαγγελματίες για να τους διδάσκουν Μπράϊγ, νοηματική, απτική νοηματική, κινητικότητα, δεξιότητες καθημερινής διαβίωσης. Είναι αρθρο δύσκολο, αλλά προσπαθούμε να γίνει μια ειδική παράγραφος για τους τυφλοκωφούς και για την εκπαίδευση σύμφωνα με τις ανάγκες τους >>.

Οι Τυφλοκωφοί έχουν το δικαίωμα να συναντούν, ο ένας τον άλλον, για να επικοινωνούν και να ανταλλάσουν εμπειρίες, να παίρνουν μέρος στην πολιτική ζωή, να αγωνίζονται στους πολιτικούς αγώνες για τις ανάγκες τους και για να το κάνεις αυτό πρέπει να έχεις το δικαίωμα να οργανώσεις τον εαυτό σου. Αυτό το δικαίωμα έχει καταγραφεί στο άρθρο 29 της Διεθνούς Συμφωνίας. Όπως κάθε άλλο άτομο με αναπηρία, όπως όλα τα άτομα στον κόσμο, ετσι εχει το δικαίωμα να οργανώνει και το τυφλοκωφό άτομο τον εαυτό του σε οργανώσεις που είναι σημαντικές για εκείνο >>.

<< Αρθρο 19: Τα Τυφλοκωφά άτομα χρειάζονται βοήθεια στο σχολείο, στην εργασία και ιδιαίτερα στο σπίτι. Εχουν δικαίωμα να έχουν στήριξη στο σπίτι για την καθημερινότητά τους>>.

<< Υπάρχουν πενήντα άρθρα σε αυτή την Διεθνή Συμφωνία, που ελπίζω να διαβάσεις. Τα Τυφλοκωφά άτομα αναγνωρίζονται ως ένα κομμάτι της κοινωνίας, ως άτομα με ικανότητες, ως άτομα που είναι ισότιμα όπως κάθε άλλος άνθρωπος >>.

Για την μετάφραση :

Γ.Οικονομάκος – Φ. Ζαφείρη